Organizacje pozarządowe w programie rewitalizacji Miasta Siedlce. Co dało kilka miesięcy pracy społecznej?

Rada Miasta Siedlce przyjęła 29 października 2026 r. Gminny Program Rewitalizacji Siedlce 2025+. Głosowało 19 radnych za, nikt przeciw, 3 wstrzymało się. W programie, który wyznacza kierunki działań w centrum miasta do 2036 r., po raz pierwszy znalazło się przedsięwzięcie zbudowane wokół organizacji pozarządowych: Regionalne Centrum Organizacji Pozarządowych (RCOP). To efekt kilkumiesięcznej, społecznej pracy Federacji Organizacji Pozarządowych Podregionu Siedleckiego (FOPPS) i jej prezesa Sławomira Stańczuka, członka Komitetu Rewitalizacji Miasta Siedlce.

Czym jest program rewitalizacji i dlaczego dotyczy organizacji

Gminny Program Rewitalizacji to podstawowy dokument, na podstawie którego miasto prowadzi rewitalizację, czyli wyprowadzanie zdegradowanych obszarów ze stanu kryzysowego. Obszar rewitalizacji Siedlec obejmuje trzy podobszary: Śródmieście, okolice ul. Warszawskiej i ul. Kleeberga. Mieszka tam ponad 13 tys. osób, czyli prawie co piąty mieszkaniec miasta.

Diagnoza w programie pokazuje, że kryzys na tym obszarze ma przede wszystkim charakter społeczny: ubóstwo, bezrobocie, niewystarczające uczestnictwo w życiu publicznym. Jednocześnie diagnoza zauważa, że działa tam rozbudowana sieć stowarzyszeń, fundacji i inicjatyw mieszkańców. To potencjał, który można wykorzystać w rewitalizacji. Ustawa o rewitalizacji wprost wymienia organizacje pozarządowe i grupy nieformalne wśród interesariuszy rewitalizacji. Projekt programu traktował je jednak głównie jako adresatów działań, a nie partnerów.

Etap 1. Konsultacje społeczne: 11 uwag Federacji

Projekt programu był konsultowany od 10 lipca do 14 sierpnia 2026 r. FOPPS przeanalizowała cały, liczący wtedy 143 strony dokument i złożyła 11 uwag z uzasadnieniem i odwołaniami do konkretnych stron. Dotyczyły m.in.: - przedsięwzięć realizowanych przez organizacje, które w projekcie miały status „uzupełniających”, bez budżetu, realizatora i wskaźników; - braku wskaźników mierzących udział mieszkańców w życiu publicznym; - ochrony mieszkańców przed skutkami modernizacji, w tym rozważenia Specjalnej Strefy Rewitalizacji; - dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami jako zasady obowiązującej we wszystkich przedsięwzięciach; - jawnego raportu z konsultacji i otwartego naboru projektów, także dla organizacji; - zwykłych błędów redakcyjnych i rachunkowych.

Raport z konsultacji, przedstawiony Radzie Miasta razem z projektem programu, pokazuje, że wszystkie uwagi zgłoszone na formularzach pochodziły od Federacji. Urząd uznał jedną za uwzględnioną, sześć za uwzględnione częściowo, a cztery za nieuwzględnione.

Etap 2. Komitet Rewitalizacji i propozycja RCOP

12 sierpnia 2026 r. Prezydent Miasta powołał Komitet Rewitalizacji, czyli opiniodawczo-doradcze forum współpracy mieszkańców, organizacji i władz miasta. Sławomir Stańczuk, zgłoszony przez FOPPS, jest w nim jednym z dwóch przedstawicieli podmiotów prowadzących działalność społeczną. Funkcję pełni społecznie, bez wynagrodzenia.

Na pierwszym posiedzeniu Komitetu, 15 września, Federacja przedstawiła swoje uwagi i nową propozycję: Regionalne Centrum Organizacji Pozarządowych. Złożyła też formalny formularz zgłoszeniowy przedsięwzięcia rewitalizacyjnego, z zakresem, modelem prowadzenia, szacunkową wartością i wskaźnikami.

Pomysł wynika z dwóch braków, które organizacje w Siedlcach znają z praktyki. Nie ma stałej, otwartej przestrzeni, w której organizacje mogłyby pracować i się spotykać. Nie ma też ścieżki, która pomaga grupie nieformalnej przekształcić się w zarejestrowaną organizację. RCOP ma łączyć część inwestycyjną (adaptacja lokalu) z częścią społeczną (doradztwo, szkolenia, animacja). Dzięki temu nadaje się na przedsięwzięcie podstawowe programu rewitalizacji, z budżetem i wskaźnikami.

Od początku Federacja jawnie informowała o swoim związku z inicjatywą. Zaproponowała, by operatora centrum wyłonić w otwartym, konkurencyjnym trybie, według obiektywnych kryteriów. Zapowiedziała też, że jej przedstawiciel wstrzyma się od głosu, jeśli Komitet będzie głosował nad samym RCOP.

Etap 3. Poprawiona wersja programu

15 października Urząd Miasta przekazał członkom Komitetu poprawioną wersję programu (184 strony). Znalazły się w niej: - RCOP jako przedsięwzięcie podstawowe nr 33: „Regionalne Centrum Organizacji Pozarządowych (RCOP) – adaptacja budynku lub jego części (wyodrębnionych pomieszczeń) oraz uruchomienie centrum wsparcia i rozwoju sektora obywatelskiego”, z szacunkową wartością 6 mln zł i realizacją w latach 2026–2036; - nowy kierunek działań „Wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego i inicjatyw społecznych” (KD 2.4); - przekrojowa zasada dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej we wszystkich przedsięwzięciach; - wskazanie wydziału koordynującego wdrażanie programu i zapis o udziale Komitetu Rewitalizacji w monitoringu.

Karta RCOP w programie zawiera m.in. otwartą przestrzeń pracy i spotkań dla organizacji i grup nieformalnych, biura z możliwością rejestracji siedziby organizacji, inkubację nowych inicjatyw, doradztwo (statuty, sprawozdawczość, RODO, rozliczanie środków), szkolenia, animację współpracy i wolontariatu oraz wsparcie stowarzyszeń zwykłych. Zapisano też zasadę otwartości: centrum ma służyć całemu środowisku, a operator ma być wyłoniony w otwartym trybie i rozliczany z rezultatów.

Co się nie udało i czym zajmiemy się dalej

Uczciwy bilans musi obejmować także to, czego nie udało się osiągnąć. W programie nadal: - przedsięwzięcia społeczne realizowane głównie przez organizacje (nr 34–38: animacja lokalna, inicjatywy młodzieży, seniorzy, kultura, ekologia) pozostały uzupełniające, bez kwot i wskaźników; - brakuje wskaźnika mierzącego udział mieszkańców w życiu publicznym; - nie przewidziano otwartego naboru przedsięwzięć dla organizacji.

Program przewiduje jednak coroczne raporty z monitoringu i ocenę aktualności co najmniej raz na trzy lata, którą opiniuje Komitet Rewitalizacji. To właściwe momenty, by do tych spraw wrócić. Federacja zamierza to zrobić.

RCOP w programie to nie obietnica, ale realna możliwość

Wpisanie Regionalnego Centrum Organizacji Pozarządowych do programu rewitalizacji nie oznacza, że centrum powstanie automatycznie ani że pieniądze na nie są już zarezerwowane. Program sam zastrzega, że wskazane źródła finansowania mają charakter szacunkowy i „nie mają charakteru katalogu zamkniętego”. Dla RCOP zapisano 6 mln zł: 900 tys. zł ze środków Miasta i 5,1 mln zł ze środków UE. Tych środków trzeba dopiero poszukać.

Wpis daje jednak coś, czego wcześniej nie było: mocne, formalne argumenty. RCOP jest teraz przedsięwzięciem podstawowym przyjętego uchwałą Rady Miasta programu, z opisem, realizatorem, wartością, wskaźnikami i przypisaniem do celów rewitalizacji. Uzasadnienie uchwały mówi wprost, że program będzie podstawą „ubiegania się o zewnętrzne środki finansowe” na realizację przedsięwzięć. Dla organizacji z Siedlec to punkt wyjścia do dalszej pracy: wskazania lokalu, przygotowania dokumentacji, rozmów z Miastem i samorządem województwa oraz szukania finansowania, także na bieżące prowadzenie centrum, którego program jeszcze nie przesądza.

Podziękowania

Dziękujemy pracownikom Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa Urzędu Miasta Siedlce za rozpatrzenie uwag i naniesienie poprawek, członkom Komitetu Rewitalizacji za dyskusję, a organizacjom i mieszkańcom za sygnały, które pomogły przygotować stanowisko. Zachęcamy organizacje, które chciałyby współtworzyć RCOP lub mają doświadczenia ważne dla obszaru rewitalizacji, do kontaktu z Federacją.

Zdjęcia: sesja Rady Miasta Siedlce 29.10.2026 r. Fot. UM Siedlce.

Uchwała nr XXXIV/367/2026 Rady Miasta Siedlce z dnia 29.10.2026 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Rewitalizacji Siedlce 2025+. Materiały: eSesja Rady Miasta Siedlce, XXXIV Sesja.

Kontakt: Federacja Organizacji Pozarządowych Podregionu Siedleckiego, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.